Kumar bağımlılığı, bireyin kumar oynama isteğini kontrol edememesiyle karakterize bir davranışsal bağımlılık türüdür. Bu durum, bireyin sosyal, psikolojik ve ekonomik yaşamını ciddi şekilde etkileyebilir.

Bağımlılık yapıcı maddeler gibi kumar oynama davranışı da beyinde zevk yolunu, özellikle mesokortikolimbik dopamin yolunu etkinleştirir ve normal işleyişi değiştirir. Kumar oynama davranışı beyinde daha fazla dopamin salgılanmasına sebep olur. Bununla birlikte beyinde ödül sistemini etkinleştiren davranışlar da pekiştirilir, böylece kumar oynama eğilimi artar. Beynin nörobiyolojik yapısı değişmeye başlar. Zamanla insanı mutlu eden şeyler artık haz vermez, kişi haz alabilmek için kumar oynamaya devam eder. Giderek kumar oynama davranışını kontrol edememeye, daha yüksek miktarlarda kumar oynamaya başlar. Tolerans ve bağımlılık gelişir.

Kumar bağımlılığının nedenleri nelerdir?

Kumar bağımlılığının gelişiminde biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörler rol oynar. Beyindeki ödül sisteminin dopamin üzerinden uyarılması, kişiye kısa süreli bir haz ve tatmin hissi verir. Stres, yalnızlık, duygu regülasyonunda zorluklar, travmatik yaşantılar ve aile geçmişindeki bağımlılık öyküsü de bu durumu tetikleyebilir.

Kumar bağımlılığını düşündüren belirtiler neler olabilir?

Kumar bağımlılığı aşağıdaki belirtilerle seyreden bir sorun alanıdır.

• İstenilen coşkuyu sağlamak için giderek daha çok parayla kumar oynamak (kredi çekmek, borç almak, sahip olduğu mülk veya eşyaları satmaya başlamak)
• Kumar oynamayı bırakma ya da durdurma girişimleri sırasında huzursuz ya da kolay kızan birisi olmak 
• Kumar oynamayı denetim altına almak, bırakmak ya da durdurmak için yineleyen, sonuç vermeyen çabalar 
• Sık sık kumar oynama üzerine düşünüp durmak (örn. geçmişteki kumar oynama yaşantılarını yeniden yaşamayı sürekli düşünüp durmak, bir sonraki girişimi engellemek ya da tasarlamak, kumar oynamak için para bulma yollarını araştırmak) 
• Sıklıkla sıkıntı duyarken kumar oynamak (örn. çaresiz, suçlu, bunalmış, çökkün iken) 
• Parayla kumar oynayıp yitirdikten sonra çoğu kez eşitlenmek için yitirdiklerinin ardından koşmak 
• Ne denli kumar oynadığını gizlemek için yalan söylemek 
• Kumar oynama yüzünden önemli bir ilişkinin, işin, eğitim ya da iş olanağının tehlikeye atılması ya da yitirilmesi 
• Kumar oynama sebebiyle düşülen umutsuz parasal durumlardan kurtulmak için başkalarının parasal kaynak sağlamasına bel bağlamak (APA, 2013)

Çözüm Yolları

Psikoterapi: Tedavide psikoterapi desteği sürecinde kumar oynama nedenleri, bağımlılık döngüsü, duygu regülasyonu, eşlik eden psikolojik sorunlar, ilişkiler üzerine çalışmak önemli bir yer tutmaktadır. 

Psikiyatrik tedavi: Kapsamlı bir değerlendirme yapıldıktan sonra gerekli durumlarda, eşlik eden ruhsal sorunlar olduğunda, psikiyatrik tedaviye başvurmak, ilaç desteği almak da mümkündür. 

Kendine destek grupları: Adsız Kumarbazlar gibi 12 basamaklı kendine yardım gruplarında bu sorunu yaşayan kişilerle bir araya gelerek destekleyici bir çevrede bulunmak, duygusal yaşantıların ve olumlu değişimlerin paylaşılması, toplum içinde ve ailede dışlanmaya ilgili zorlukların üstesinden gelmekte fayda sağlayabilmektedir.

Destek Almanın Önemi

Kumar bağımlılığı, bireyin yaşamında sadece maddi kayıplarla sınırlı olmayan, aynı zamanda ilişkisel, psikolojik ve sosyal boyutlarda da büyük zorluklara yol açan bir sorundur. Kumar sorunları yaşayan kişiler, aile içindeki ilişkilerde çatışmalar, arkadaşlık bağlarında kopmalar ve toplumdan dışlanma gibi ciddi ilişkisel zorluklarla karşı karşıya kalabilir. Buna ek olarak, sürekli artan borçlar ve maddi sıkıntılar ekonomik açıdan birey üzerinde büyük bir yük oluşturur. Psikolojik olarak ise stres, kaygı bozuklukları, depresyon ve özgüven kaybı gibi durumlar sıkça gözlemlenmektedir.  

Tüm bu sorun alanlarıyla tek başına başa çıkmak, birey için oldukça zorlayıcı, hatta imkânsız hale gelebilir. Bu nedenle, kişinin bir an önce psikolojik destek kaynaklarına ulaşması büyük önem taşır. Psikoterapi, destek grupları ve uzman rehberliği, kişinin sorunlarını anlamasına, tetikleyicilerini tanımlamasına ve sağlıklı başa çıkma mekanizmaları geliştirmesine yardımcı olabilir. Aynı zamanda, destekleyici bir sosyal çevre ve aile üyelerinin anlayışlı tutumu, iyileşme sürecini hızlandırarak bireyin kendine olan güvenini yeniden kazanmasına katkı sağlar.  Destek almanın önemini kavrayarak adım atmak, bireyin hayatını yeniden yapılandırması ve kontrolü ele alması için güçlü bir başlangıçtır, cesaret ve farkındalık göstergesidir.

Yararlanılan Kaynaklar

1. Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, Beşinci Baskı (DSM-5). (Çev. ed.: E Köroğlu). Ankara, Hekimler Yayın Birliği, 2013.
2. Potenza, M. N. (2008). The neurobiology of pathological gambling and drug addiction: an overview and new findings. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 363(1507), 3181-3189.

Bilgi almak ve randevu oluşturmak için iletişime geçebilirsiniz.