Ergenlik çocukluk ile yetişkinlik arasında bir geçiş dönemi olarak tanımlanır. Fiziksel, cinsel ve psikososyal açıdan büyüme ve gelişmenin hızla yaşandığı bir olgunlaşma dönemidir. Bu gelişim başlı başına bir karmaşa oluşturur. Bu dönemde bireyler, hem kendilerini hem de dünyayı anlama sürecine girerler.
Kimlik Bunalımı ya da Kimlik Kazanımı
Ergenlik, bireyin “Ben kimim?” sorusunu sorduğu bir dönemdir. Erik Erikson’a göre, bu süreç kimlik kazanımıyla sonuçlanır ya da kimlik karmaşası yaratır. Bu dönemde gençler yaşamın içinde önemli sorumluluklarla karşılaşmaya başlar Kendilerini ifade edecek bir “rol” arayışındadırlar. Kişisel değerlere, dini inançlara dair arayışlar, kim olduğu sorusuna başarılı bir yanıt verme arayışı devam etmektedir. Bu dönemde kimlik arayışı çeşitli gruplara dahil olma eğilimi, din, politika gibi konularda keskin durumlara sürüklenme eğilimi görülebilir.
Beyin Gelişimi ve Duygusal Dalgalanmalar
Ergenlikte beyin gelişimi, özellikle prefrontal lobun olgunlaşması henüz tamamlanmamıştır. Prefrontal lob karar verme, muhakeme etme, karşılaştırma yapma gibi becerilerden sorumlu beyin bölgesidir. Bu bölgenin henüz olgunlaşmamış olması mantıklı düşünmede ve dürtü kontrolünde zorluklara yol açabilir. Hızlı duygu değişimlerini tetikler. Bir gün çok mutlu olan bir genç, ertesi gün sebepsiz bir şekilde üzgün hissedebilir. Bununla birlikte ergenlik döneminde ödül sistemleri daha aktif çalışır, bu da bireylerin risk alma davranışlarını artırabilir.
Arkadaşlık İlişkileri
Ergenlik döneminde arkadaşlık herkesin bildiği gibi bir hayli önemlidir. Erkekler daha çok grup arkadaşlıklarını, kızlar ise daha çok birebir, tek ve yakın arkadaşlıkları tercih eder. Arkadaşları arasında sosyal olarak kabul görmek oldukça kritik bir ihtiyaçtır. Bu ihtiyaç günümüzde gençlerin yaşamında sosyal medya platformlarına, oyunlar dahil olmak aracılığıyla yaygın bir şekilde görülebilmektedir.
Aile İçi Çatışmalar
Genellikle aileler için çocuklarına nasıl davranmaları gerektiğine dair soru işaretlerinin olduğu bir dönemdir. Bu dönemin kendine özgü özelliklerini bilmek, ilişkileri sağlam tutmak noktasında ailelere yardımcı olabilir. Ergenlik dönemindeki gençler bağımsızlık arayışı içindedir. Bu arayış ergenlerin aileleriyle daha fazla çatışma yaşamasına neden olur. Ergenlik dönemindeki bireylerin sahiplenilmeye, yaşamdaki yerlerini kendileri aramaya ve kendileri bulmaya ihtiyaç duyarlar. Ergenlik ve Ötesi’nde Talat Parman anne babalığı sanatkarlığa benzetir. Bir sanat eseri, sanatçının yola çıktığı şeyden farklı bir şekle bürünerek ortaya çıkar. Bir sanat eseri, beklenmedik, sürpriz, bilinç dışı unsurların da sürece dahil olduğu bir süreçte oluşur. Anne babalık da böyledir, ebeveynlik anne babanın da dahil olduğu ama beklenmedik bir sonucun ortaya çıktığı zorlu bir yolculuktur. Anne babalar zorluk yaşadıkları kadar doyum da beklerler.
Gelecek Kaygısı ve Beklentiler
Hayatın bu döneminde gençler pek çok karar, tercih ve değişimle karşılaşırlar. Geleceklerine dair önemli kararlarla karşı karşıya kalırken kendi istekleri, aile beklentileri ve toplumsal beklentiler arasında karma yaşayabilir ve sıkışıp kalmış hissedebilirler.
Günümüzde ergenliğin ne zaman bittiği de tartışmalı bir konu. Genel kabul yetişkinliğin 18 yaşında başladığı yönünde olsa da son çalışmalarda muhakeme, yargılama, akıl yürütme gibi işlevlerden sorumlu bölge olan ön beyin bölgesinin gelişiminin 25 yaşa kadar devam ettiği belirtiliyor. Bir başka deyişle ergenlik gelişimi bu yaşa kadar sürüyor.
Ergenlik dönemi her ne kadar karmaşık bir süreç olsa da, doğru destek ve rehberlikle gençler bu dönemi sağlıklı bir şekilde atlatabilirler. Ebeveynlerin, öğretmenlerin ve akranların anlayışlı ve sabırlı bir tutum sergilemesi, ergenlerin kendilerini güvende hissetmelerini sağlar. Ayrıca, bu zorluklar bireylerin kendilerini daha iyi tanımalarına ve yetişkinlikte daha güçlü bireyler olmalarına yardımcı olabilir.
Bu karmaşa içinde duygusal dalgalanmalar arttığında, iletişim kurmakta sorunlar yaşandığında mutlaka profesyonel bir desteğe başvurmak önemli olacaktır.
Yararlanılan Kaynaklar:
Erikson, E. H. (1968).Identity: Youth and Crisis. New York: W.W. Norton & Company.
Burger, J. M. (2006). Kişilik. Kaknüs Yayınları.
Parman, T. (2017). Ergenlik ve Ötesi. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
Bilgi almak ve randevu oluşturmak için iletişime geçebilirsiniz.
